Хэл, хил, мал гуравтайгаа байхад Монгол баян

Twitter Print
2014 оны 06-р сар 09-нд 15:56 цагт
Мэдээний зураг,

Хил хамгаалах ерөнхий газрын харьяа “Хилийн цэргийн сургалтын цогцолбор”-т тухлан саатлаа. Хил хамгаалах албаны үүсэл хөгжил нь 1933 оноос эхтэй. Тухайн онд БНМАУ-ын Сайд нарын зөвлөлийн тогтоолоор Цэргийн бөгөөд хязгаарын хэлтэс нэртэйгээр Дотоодыг хамгаалах газрын харьяанд байгуулагджээ.

Түүнээс хойш 1936 онд Дотоодыг хамгаалах газрын харьяа Цэргийн ба хязгаарын хэргийг удирдах газар, 1940 онд Дотоод явдлын яамны харьяа Хязгаарын ба Дотоодын цэргийн хэргийг удирдах газар, 1953 онд Дотоод явдлын яамны харьяа Хязгаарын ба Дотоодын цэргийн албыг эрхлэх хэлтэс, 1955 онд Цэргийн ба НАХЯ-ны харьяа Хилийн албаны хэлтэс, 1959 онд НАХЯ-ны харьяа Хилийн албаны хэлтэс, 1969 онд НАХЯ-ны харьяа Хязгаарын ба дотоодын цэргийн хэргийг эрхлэх газар, 1979 онд НАХЯ-ны харьяа Хязгаарын ба Дотоодын цэргийн хэргийг эрхлэх ерөнхий газар, 1990 онд Улсын аюулгүй байдлыг хангах ерөнхий газрын Хилийн цэрэг, 1993 онд Засгийн газрын дэд бүтцийн байгууллага, Хилийн цэргийг удирдах газар, 1996 онд Засгийн газрын тохируулагч агентлаг, Хилийн цэргийг удирдах газар, 2002 оноос одоог хүртэл Засгийн газрын тохируулагч агентлаг Хил хамгаалах ерөнхий газар нэртэйгээр хилчид албаа хааж байна.

Улс орны аюулгүй байдал, хэн ч халдашгүй дархан байх үндэс нь хилийн шугам, түүний харуул цэргүүд байдаг. Гэтэл гадны болон дотоодын иргэн хууль бусаар хил нэвтрэх, түүхийн нэн ховор бүтээл, хар тамхи, хүн худалдаалах гэмт хэрэг дархан хил дээр минь гарсаар байна. Энэ удаа Хил хамгаалах ерөнхий газрын удирдлагууд хилийн цэргийн албан хаагчдын илрүүлсэн ноцтой хэргүүдийг сэтгүүлч нарт дэлгэн харуулсан. Гэхдээ энэ мэдээлэл бол “маш нууц” тодотголтой байдаг учир бүгдийг дэлгэрэнгүй дурдах нь улсын аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлнө. Иймд ноцтой хэргүүдээс жишээ болгон хүргэе.

Хилийн тагнуулын алба нь Гаалийн ерөнхий газар, Цагдаагийн ерөнхий газартай хамтран ажиллаж үүрэг гүйцэтгэдэг. Сүүлийн үед БНХАУ-ын иргэд Монгол улсын бага нэгжийн мөнгөн дэвсгэртүүдийг их хэмжээгээр худалдан авах болсон. Үүнийг хилээр гаргахдаа дурсгалын зүйл, эргэж авч ирнэ гэж тайлбарладаг. Гэтэл үнэн учрыг нь шалгаад үзэхэд Хятадууд нас барсан хүнийг оршуулахдаа шарил дээр нь шатаадаг болох нь тогтоогджээ. Хятадын энэ уламжлал нь эрт дээр үеэс мөрдөгдөж ирсэн гэнэ. Харин БНХАУ-ын хуулиар өөрийн улсын мөнгөө шатаах хориотой тул манай улсын 1, 5, 10, 20, 50, 100 төгрөгийн дэвсгэртүүдийг их хэмжээгээр худалдан авч шатаадаг аж. Энэ байдлыг илрүүлэн таслан зогсоох арга хэмжээ авч ажилласан байна.

Мөн Хилийн тагнуулын алба байгалийн чулууг их хэмжээгээр гаргаж байгаа хууль бус үйлдлийг илрүүлжээ. Дундговь, Дорноговь, Өмнөговь аймгийн нутгаас төрөл бүрийн байгалийн чулуу их хэмжээгээр түүж улсын хилээр хууль бусаар нэвтрүүлж БНХАУ-ын иргэдэд зарж борлуулжээ. Энэхүү чулуунууд нь Монгол улсдаа 1 кг нь 45000-85000 төгрөгөөр зарагддаг бол БНХАУ-д очоод 120000-540000 төгрөгийн үнэтэй зарагддаг байна. Иймд манай улсын зарим иргэд хувийн ашиг сонирхлын үүднээс эх орныхоо үнэт баялагийг гадны улсад зарж байгаа нь харамсалтай байна хэмээн Хилийн цэргийн албан хаагчид ярьж байлаа.

Хил хамгаалах алба хилийн зөрчилтэй холбоотой гэмт хэргийг хэрхэн илрүүлсэн тухайд 2003-2012 оны хооронд 4305 гэмт үйлдэл бүртгэгдэж 33 хувьд нь захиргааны хэрэг бүрдэлт явуулж, 36 хувьд нь урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авч, 9 хувьд хэрэг бүртгэл, 20 хувьд нь хойшлуулалгүй ажиллагаа явуулж хэргийг шийдвэрлэсэн байна.

Хил хамгаалах албаны хурандаа Н.Адьяа: Иргэд эх орноо хайрлах сэтгэлээ хэдхэн төгрөгөөр худалдаж байгаа нь харамсалтай

-Хууль бус хил зөрчих, бараа бүтээгдэхүүн нэвтрүүлэх хэрэг хэр их гарч байна вэ?

-Хамгийн ойрын жишээ буюу 2013-2014 оны хооронд хил дамнан үйлдэгдсэн гэмт хэргийн тухай танилцуулья. Энэ оны дөрөвдүгээр сард Гашуун Сухайтын хилийн боомтоор 220 кг Оюу чулуу гаргахыг завдсан. Оюу нь өөрөө хагас үнэт чулуу гэж явдаг. Мөн Хаш чулууг хилээр хууль бусаар гаргахыг завдсан. Манайд ирсэн мэдээллээр 2013 оны ханшаар 20 кг Хаш чулууг 80000-100000 ам.доллараар Хятадууд авдаг гэж байгаа.

Хаш чулууг хилээр гаргахдаа барилгын материал гэж танилцуулдаг. Бас нэг байгалийн чулуутай холбоотой хэрэг нь 2014 оны хоёрдугаар сарын 13-нд Солир чулууг хилээр гаргах гэж байхад нь илрүүлсэн. Энэ Солир чулуу бол байгаль дээр байдаггүй. Тэнгэрээс унаж ирдэг. Гадаад оронд 1 кг Солир чулууг нэг сая орчим ам.доллараар худалдаж авдаг. Монгол улсын хуулинд “Байглийн төрцөөрөө байдаг чулууг улсын хилээр гаргахгүй” гэж заасан байдаг.

-Хилийн зөрчил олон янзаар үйлдэгддэг. Хилийн тагнуулын албаны мөрдөж буй хэрэг улсын нууцад хамаардаг уу?

-Хилчид улсын хилийг хамгаалахдаа олон төрлийн аргаар хамгаалдаг. Үүний нэг нь тагнуулын аргаар хамгаалах. Улсын хилээр гарч байгаа хилийн зөрчил улам нарийн зохион байгуулалтанд орж, техникжиж байна. Өндөр хурдтай радио станцууд ашиглаж байна. Машин техник ашиглаж байна. Гэтэл хилийнхэнд тэднийг илрүүлэх таслан зогсооход тэд нарынхаас илүү техник хэрэгсэл мэргэжилтэн хэрэг болж байна. Тиймээс Хилийнхны хувьд Хил хамгаалалтад ашиглаж байгаа хилийн зөрчлийг таслан зогсооход хэрэглэж байгаа техник улам орчин үеийнх байгаасай гэж бид хүсч байна. Иймд улсын хил зөрчихтэй холбоотой бүх хэрэг нууцлалын зэрэгт хамаардаг.

-Гадаад, дотоодын иргэд хил зөрчих явдал их гарч байна уу?

-Хилийн тагнуулын бас нэг үүрэг нь хилийн зөрчлийг илрүүлэх. Хил зөрчигчийг барих, илрүүлэх байдаг. Сүүлийн үед хилийн зөрчил маш нарийсч байна. Тухайлбал, Замын-үүдийн шалган нэвтрүүлэх боомтоор 2013-2014 онд нийт найман удаа улсын хилээр корданан цаасанд хүн нэвтрүүлсэн хэрэг гарсан. Орж ирж байгаа улсууд нь бичиг баримтгүй. Бичиг баримтаа хаячихсан, бичиг баримтдаа хар тамга дарсан улсуудыг машинд нууж оруулж ирдэг. Энэ нь бас цаанаа бизнес болсон. 3000-5000 юанаар оруулж ирдэг. Бүлэглэлийг илрүүлэн ТЕГ-ын мөрдөн байцаах хэлтэст шилжүүлсэн.

-Хар тамхи бол хамгийн аюултай хүнд хэрэгт ордог. Манай улсын хилээр хууль бус хар тамхи нэвтрүүлэх тохиолдол өнгөрсөн онд хэдэн удаа гарсан бэ?

-2013, 2014 онд улсын хилээр ялангуяа боомтуудаар Буянт-Ухаа, Замын-үүдээр хар тамхи сэтгэцэд нөлөөлөх эм бодис бэлдмэл оруулах зөрчил ихэсч байна. Манай улсын хувьд ч сүүлийн үед залуучууд сэтгэцэд нөлөөлөх бодисыг маш их хэрэглэж байна. Үүнийгээ авчирч дамналж зардаг хэрэг ихэсч байна. Энэ сарын 4-нөөс 5-нд шилжих шөнө Замы-Үүдийн шалган нэвтрүүлэх боомтоор 68 грамм “ice” буюу мөс, 11 грамм “кашиш” оруулж ирсэнийг хилчид бид саатууллаа. 0.9 грамм хар тамхи гэхэд 3 сая гаруй төгрөгийн үнэтэй.

-Манай улсын бага нэгжийн мөнгөн дэвсгэртийг урд хөршид оршуулган дээр шатаадаг гэсэн. Энэ талаар?

-Сүүлийн үед БНХАУ-ын иргэд Монгол улсын жижиг мөнгөн дэвсгэртүүдийг их хэмжээгээр худалдан авах болсон. Үүнийг хилээр гаргахдаа дурсгалын зүйл, эргэж авч ирнэ гэж тайлбарладаг. Гэтэл үнэн учрыг нь шалгаад үзэхэд Хятадууд нас барсан хүнийг оршуулахдаа шарил дээр нь шатаадаг болох нь тогтоогдсон. Хятадын энэ уламжлал нь эрт дээр үеэс мөрдөгдөж ирсэн гэнэ. Харин БНХАУ-ын хуулиар өөрийн улсын мөнгөө шатаах хориотой тул манай улсын 1, 5, 10, 20, 50, 100 төгрөгийн дэвсгэртүүдийг их хэмжээгээр худалдан авч шатаадаг болох нь тогтоогдсон. Энэ байдлыг илрүүлэн таслан зогсоох арга хэмжээ авч байна

-Нийт хэчнээн мөнгөн дэвсгэрт гаргасан бэ?

-2013 2014 онд нийтдээ гурван удаагийн үйлдэл илрүүлсэн. Нийт 2 сая гаруй төгрөг гаргасан байдаг.

-Иргэдэд хандаж юу хэлэх вэ?

-Хэл, хил, мал гуравтайгаа байхад Монгол баян гэж нэрт яруу найрагч Зундуйн Дорж хэлж байсан. Энэ үгийг л бид санаж явах хэрэгтэй. Эх орон, газар шороо, түүний баялаг бол өвөг дээдсээс бидэнд ирсэн бэлэг гэж ойлгож явдаг. Өргөн уудам нутаг, ан амьтан зэрэг нь дахин давтагдшгүй энэ сайхан баялагаа зарим нэг хүн хэдхэн халтар төгрөгийн төлөө харийн оронд зарж байна. Амар хялбар аргаар их мөнгө олох гэсэн манай Монголчуудын болчимгүй занг гадаадынхан ашиглаж бидний баялагийг үгүй хийж байна. Энэ байдлыг л сайн ухамсарлаж Монгол хүн бүр эх орон, газар шорооныхоо төлөө байгаасай л гэж хүсэж байна.

 

 

Сэтгүүлч М.Золбаатар

E-mail: mongolcom.mn@gmail.com
Утас: 76110303, 76110505

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.