Цагаан сарын өмнөх сөргөлдөөн буюу Хятад болон Түвдийг дуурайх албагүй

Twitter Print
2020 оны 01-р сар 15-нд 12:47 цагт
Мэдээний зураг,

Хүмүүн бүдүүлэгдүү хэнэггүйхэн молхи байна гэдэг санаа зовохгүй зүгээр ч юм шигээ. Би үнэхээр бүдүүн хадуун сэтгэлтэн бололтой. Надад шашинлаг сүрхий итгэл үнэмшил алга. Энэ тухайгаа жаахан тодруулсугай.

Одоо Цагаан сарын шинийн нэгний золгуут буюу ахан дүүсээрээ уулзаж тэмдэглэдэг баяр дөхлөө. Монголд Шинийн нэгний золгуут болж баярлах хугацааны талаар 1990-ээд оноос хойш хоёр тал болон маргасаар өдгөө хүрэв. Тэрхүү уламжлал эхлэх бололтой. Монгол уламжлалаар хаврын сар хоёдугаар сарын 24-нд шинийн нэгний сар гарч золгоно гэж нэг хэсэг маань бэлтгэж буй. Энэ маань Хятад мэтийн Азийн халуун дулаан бүс нутгийн орныхтой нийлэхгүй байна. Нэгдүгээр сарын 25-нд хаврын сар буюу шинийн нэгний сар гарна. Тэр үеэр золгоно гэж зарим хүмүүн тэргүүлэн зүтгэж эхлэв. Тэгээд түүний талыг барьж итгэгчид гэмээр юм уу даа хэсэг айл өрх Нэгдүгээр сарын 25-нд шинэлж золгоно байх. Юу сайхан дур сайхан, хэдхэн хоногийн дараа золговол золгоно биз

Ийнхүү Монголын уламжлалт Цагаан сарын шинийн нэгний золгуутаа үйлдэж баярлан цэнгэхэд хүртэл хүмүүн амыг хоёр хувааж талцуулж чадлаа. Үүний цаад шалтгаан юу вэ гэвэл нөгөө л мөнгө олох гэсэн атгаг санаа. Цаг тооллын жижиг номоо жаахан өөрөөр үйлдэж борлуулах гэсэн бодол буюу. Өөр нэг их итгэл үнэмшил цаад нэгдүгээр сарын 25, хоёдугаар сарын 24-нд гардаг шинийн хавирган сардаа биш. Хятадыг дагаж саймширсан санаа ч арай биш байх аа. Тэр шинийн нэгний сар бол байгалийн жамаараа гардгаараа гарна. Түүнд бурхан шашин, эсвэл аль нэгэн шидтэн хүмүүн нөлөөлж буй зүйл ёстой хумсны хэлтэрхийний чинээ ч үгүй. Монголчууд хатуу улирал өвлөө даван тууллаа, одоо мал төллөх хугацаа боллоо гээд л шинэ сар гарах үеийг хавар эхэллээ. Өдөр ч овоо тавилаа гээд баярладаг үе. Тэр үе монголчуудын энэ жилийн хувьд хоёрдугаар сарын 24 яах аргагүй хаврын эхэн сар гэж болно. Нэгдүгээр сарын 25-нд өдөр ч олигтой тавиагүй хүйтэн жавар ч уясаагүй үе.

Нийтийн тоолол баримталдаг Европын орнууд Ш сарын О1-нийг хаврын сар эхэллээ гэж тоолдог учиртай. Түүнээс хол зөрөхгүй хугацаа бол сараар баримталж ирсэн хүйтэн сэрүүн улиралтай монголчуудын хувьд хоёрдугаар сарын 24 тохиож байна.

Монгол улс гэдэг чинь Хятадаас өөр орон шүү дээ. Манж Чин улсын улирч баларсан үетэй адил хятадыг дагаж салбагнах хэрэггүй. Хятадын ихэнх нутаг халуун дулаан биз дээ.

Оросын болон дэлхийн газар зүй ургамал угсаатны болон өөр олон зүйл судлаач Н.М.Пржевальский өдгөөгөөс 150-иад жилийн өмнө монгол түвд орноор аялсан тэмдэглэлдээ “Монголчуудын цаг тоолол хятадуудынхтай адилхан бөгөөд хуанлийг нь Бээжинд монгол хэлээр хэвлүүлэн ирүүлнэ. Сарын тооллыг тэнгэрт гарч буй сарны мөчлөгөөр тоолох бөгөөд нэг сард 29 юм уу, 30 хоног багтана. Ингэж тоолоход дэлхий нарыг бүтэн тойрох хугацаанаас нэг бүтэн долоо хоног жил болгоноос үлдэнэ. Ийнхүү үлдэдгийн улмаас гурван жил өнгөрөх болгонд дөрөв дэх жилдээ нэг сар илүү гарах бөгөөд Бээжингийн зурхайчдын тодорхойлсноор энэ илүү сарыг жилийн аль нэг улиралд оруулна. Энэ сар тусдаа оноосон нэргүй, арван хоёр жилийн аль нэгнийх нь нэрээр давхар нэршинэ. Тэгэхээр ийм өндөр жилд нэгдүгээр сар эсвэл зургаа юм уу, долоодугаар сар хоёр байх болно. Цагаан сарын шинийн нэгэн нь ихэвчлэн нэгдүгээр сарын хоёрдугаар хагаст юм уу, хоёдугаар сарын эхний хэд хоногт тохионо. Цагаан сараар хавар эхэлж, буддын шашинт бүх улс оронд баярлаж ёслоно” гэжээ.

Жирийнээр хэлбэл Монгол улс бол тусгаар тогтоносон бие даасан орон. Тиймээс Хятад болон Түвдийг дуурайх албагүй. Бүдүүлэг хар ухаанаар бодсон ч Монгол орон бол хойшоо хүйтэн ноёрхсон бүс нутагт илүү ойрхон шүү дээ. Тиймээс Монголын хавар Хятадынхаас болон Азийн халуун бүс нутгийнхаас онхи өөр хугацаанд эхэлдэг байх учиртай. Харамсалтай нь зарим жил Хятад болон бусад Азийн орнуудынхтай Цагаан сараа давхцуулдаг.

Ерөөсөө одоо хавар эхэллээ гээд бурхан багш гуай юмуу аль нэгэн шидтэн тохируулчихсан юм биш шүү дээ. Монголчууд сараар баримжаалж намар өвөл хавар зун боллоо гэдгээ тооцдог. Монголын Цагаан сар Хоёрдугаар сарын дундаас гуравдугаар сарын дунд хавьд тохиодог ертөнцийн шинийн нэгний сараар баримжаалбал зөв болох мэт. Хэрвээ төр засаг зохицуулдагсан бол тэгж л тааруулмаар байгаа юм. Энэ жилийн хувьд хоёрдугаар сарын 24-нд золгох нь ямар ч маргаангүй зохист хугацаа мөн байх аа.

С.Товуудорж

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.