Савангийн дуурь нэвт Монгол кино

Twitter Print
2014 оны 11-р сар 27-нд 09:33 цагт
Мэдээний зураг,

Монгол кино нэг хэсэг зогсонги байдалд байснаа бодвол одоо нэлээд хурдтайгаар ар араасаа хөврөн гарах болсон. Хэдийгээр уналтад орсон урлагийн нэг салбар өндийн хөгжиж эхэлсэн нь сайшаалтай боловч хэрхэн дэвжин дээшилж байгааг мэргэжлийн хүмүүс л дүгнэн хэлэх байх. Харин үзэгчийн нүдээр харахад сайны хажуугаар саар гэгчээр шүүмжлэлтэй зүйл багагүй ажиглагдах юм.

Манайхан гадныхныг хэт дуурайх болж. Ялангуяа солонгосын кинонд гардаг бялдууч, янгууч, манж гэх мэт зан монголчуудад огт зохихгүй. Бид чинь мах цусандаа шингэсэн омог ихтэй, хэр баргийн асуудалд гөлөлзөнө гэж мэдэхгүй, бардам сэтгэлтэй ард түмэн. Гэтэл бөхөлзсөн, долигносон дүр манай уран бүтээлчдээс цөөнгүй гарах болсон нь хачирхалтай. Эсвэл тэд бас л савангийн дуурийн шүтэн бишрэгч болоо юу? Эсвэл савангийн дуурийн үзэгчдэд тааруулж хийж байна уу?

Хуучин Монгол кинонд иймэрхүү араншинг хятад хүний дүрээс л хардаг байлаа. Хэдийгээр монгол хүн тоглож байгаа ч маш чадварлагаар дүрээ бүтээдэг байсан. Гэхдээ одооныхоос тэс өөр дүрслэл гардаг сан. Үзэгчид ч сайн хүлээж авдаг. Харин сүүлийн үед монголчууд өөрсдөө ийм зантай мэтээр үзүүлэх нь амьдралд наалдаж өгөхгүй байгаа юм.

Кино урлаг бол аливаа улс орны хөгжлийн нэгэн илэрхийлэл болдог. Тэгвэл бид өөрсдийн гэсэн урлагийн үнэ цэнээ аажмаар гээгээд явна уу даа гэсэн болгоомжлол төрж эхэлснийг нуух юун. Монгол уламжлал, ёс суртахуун, оюун санаа гээд бидний үнэт зүйл кино урлагаас уусан алсарсаар байх шиг. Тухайлбал, бид бэр буулгах, гэр бүл болох буюу хуримлах олон төрлийн гайхамшигт ёс жаягтай хүмүүс. Нутаг орон, үндэстэн, угсаатан тус бүр өөрсдийн онцлог уламжлалтай.

Тэр бүү хэл, найр, хурим дээр дуулж болох, болохгүй дуунууд нь бүгд тусдаа. Ийм сайхан арвин ёс заншлаа хаяад сүүлийн үеийн кинонд христийн хуримын ёслолыг байнга үзүүлэх болсон. Үүнийг шашны нэг төрлийн сурталчилгаа ч гэж хэлж болно.

Тэгвэл гадаадын кинонд манай заншлыг дуурайж, эсвэл өөр орны заншлаар хуримлаж байсан зураглал хэр олон бий билээ. Яагаад тэд зөвхөн өөрсдийнхөө дэг жаягийг үзүүлдэг болохыг бодож үзэх л хэрэгтэй. Бид ингэж бусдыг шүтэж, гадныхныг дуурайн алиа салбадай шиг навсаганах нь бидэнд ямар ашигтай вэ? Монгол ёс суртахуун, ёс заншил Монголын хөдөөний амьдралыг харуулсан кинонд л цухалзана.

Нэгэнт хуримын талаар хөндөж эхэлснийх энэ тухай кинонд хэрхэн дүрсэлдгийг харъя. Хөдөө болж байгаа хуриманд л айраг сөгнөсөн, сархад хэтрүүлсэн хүмүүсийг ёс төдий үзүүлээд өнгөрдөг. Харин хоёр талаар хүмүүс эгнэн суусан, эхнэр, нөхөр болсныг тунхаглах ламын дэргэд хүргэн хүү зогсож, бэр нь олны дундуур аажим аажмаар алхан ирэх зураглал Монголынх биш.

Товчхондоо Солонгос киноны өнгө аяс манайд нэвт шингэсэн. Цааш нь тоочвол, өвдсөн хүн бүхэн хорт хавдартай, тавхан минут бороонд нороод л ханиад хүрч халуурдаг, настай хүн бүрийн шилэн хүзүү нь татчихна гэх мэтээр яг хуулбарлахдаа сайн. Гэтэл манайхан өвс идэж, ус уудаг тэдэн шиг сульдаатай биш. Өөрөөр хэлбэл, энэ бол нэг төрлийн доромжлол гэчихвэл хол зөрөхгүй болов уу.

Гэтэл Монгол хурим нь бүрэн хэмжээний кино хийж болохуйц арвин үйл явдалтай шүү дээ.

 

 

 

 

 

 

 

Монголчуудын уламжлалт хуримын ёслол нь бэр гуйх, баталгаа хийх, сүй хүргэх, хуримын бэлтгэл, их хурим, хуримын дараах ёслол бүр нь зан заншил, ёс суртахуун, гоо сайхны учир холбогдол бүхий билээ. Өнгөц дурдахад, хүүгийнхээ эхнэр болгохоор сонгосон бүсгүйнх рүү зуучийн хоёр хүнийг цагаан морь унуулан илгээж бэр гуйх ёслол эхэлнэ. Зууч зорьсон айлдаа очоод эцэгт нь хадаг барьж: Буга намнаач манайд байнаБулга зүйгээч танайд байна Холыг ойртуулдаг морин эрдэнээрХоёр ургийг ойртуулдаг хүүхэн эрдэнийг гэх мэтийн далд утгат ёгт уран шүлэг хэлдэг.


Эцэг, эх нь охиноо өгөх эсэхийн хариуг тэр дор нь хэлэлгүй ах, дүүстэй нь зөвлөлдөн шийднэ гэж зуучийг буцаадаг байна. Ингээд хэд хоносны дараа эцэг нь өөрийн биеэр хүүгээ дагуулан тусгай хүний хамт бэлэг сэлттэй ирж хадаг барьдаг ба үүнийг “шийд авах” гэж нэрлэдэг.

Бэр гуйх ёслолыг ийнхүү “ам турших”, “шийд сонсох” гэсэн хоёр хэсэгт хуваана.

Эцэст нь үүр цайх үед бэрийг төрхөмийнх нь гэрээс тусгай товлосон ивээл жилтэй хүн авч гарна. Энэ үед бэр үеийн бүсгүйчүүлийн хамт байх ба бэрийг авч гарах гэхэд тэд явуулахгүй гэж, бэр явах дургүй байдал гарган бүснээсээ барилцан зогсох үед хүчээр авч гарсан дүр үзүүлнэ. Ингээд бэрийг авч гэрийг тойроод хүргэн хүү болон дагалт хүмүүс, үдэгсдийн хамт явсаар эцгийнхээ гэрийн гадаа нар дөнгөж гарч байх үед хүргэж ирдэг гэх заншил түгээмэл. Үндэстэн, ястан тус бүрдээ өөр өөр ёс үйлддэг ийм л арвин их жаягтай ард түмэн дээ бид.

Гэгээрүүлэх, сэхээрүүлэх, өв уламжлалаа түгээн дэлгэрүүлэх, соёлыг түгээх, цаашлаад эх орны нүүр царайг илтгэх энэ урлаг өөдлөн дэвжих шатандаа яваа гэдэгт эргэлзэхийг үл хүснэ. Хамгийн гол нь “Монгол” гэдэг тодотголгүй уран бүтээлүүд олшроод байна уу даа хэмээн эмзэглэх сэтгэл төрснөө нуусангүй. Бид Монголоо Монголоор нь авч үлдэхгүй бол бидний өмнөөс хэн Монголын төлөө Монгол сэтгэл гаргах билээ.

Я.Хулан

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.