Pearl Harbor ба Номхон далайн дайн /Цуврал 2/

Twitter Print
2020 оны 12-р сар 13-нд 13:47 цагт
Мэдээний зураг,

20 дугаар зуун(1900 он) гарахад Англи, Франц, Герман, Америк, Орос, Австри-Унгар, Япон зэрэг хүчирхэг гүрнүүд оршин тогтнож байв.

Эдгээр хүчирхэг гүрнүүд дэв шүгэлчээ юу гэлтэй бүгд л нөлөөний хүрээ, колонио өргөтгөхөөр улайран өрсөлдөж олон улсын харилцаанд “хүчтэй нь хүчгүйгээ” колоничлон мөлждөг харгис ёс зонхилж байлаа. 20 дугаар зууны хүн төрөлхтний түүхэнд хар мөрөө үлдээсэн хоёр том дэлхийн дайн чухамдаа энэ л өрсөлдөөнөөс болж үүссэн байдаг.

Энэ цуврал бичвэрийн маань гол баатар Ази тивийн хамгийн хүчирхэг улс Япон мөн л колонийн төлөө өрсөлдөөний гадна хоцрохыг хүссэнгүй. Гэвч Японыг олон улсын тавцанд томорч гарч ирэхээс өмнө барууны хүчирхэгүүд хэдий нь Зүүн өмнөд болон өмнөд Азид хяналтаа тогтоож, улмаар цаашилж Хятад Манжуурыг ч сонирхож байсан үед Япончуудын колонио тэлэх бодлого шууд барууны томчуудтай тулахад хүргэх нь тодорхой байв. Энэ үед Япончуудыг мөрөөдлөө биелүүлэхэд алхам ойртуулсан үйл явдал болсон нь дэлхийн нэгдүгээр дайн байлаа.

Дэлхийн нэгдүгээр дайн бол Англи, Франц, Орос, Итали, Америк буюу Антантын эвслийнхэн нөгөө тал Герман, Австри-Унгар, Осман, Болгар зэрэг улсууд нэгэн тал болж 1914-1918 оны хооронд болсон дайн бөгөөд дайны явцад Америк, Ази тивээс олон улсууд татагдан оржээ. Англичууд Алс дорнод тийш тэлэх Оросоос болгоомжилж, 1902 онд Японтой хэлэлцээр хийж холбоотнууд болсон байдаг бөгөөд дэлхийн нэгдүгээр дайн эхэлмэгц Япон Англитай байгуулсан гэрээний дагуу Германд дайн зарласан байдаг. Англи хүсэлт гаргаж Японыг дайнд татан оруулсан боловч Солонгосын хойгийг эзлээд боломжийг хүлээж суусан Японд таатай юм болж Хятад, Манжуур тийш нөлөөгөө тогтоож эхлэв.

1919 онд Францын Версалын ордонд дэлхийн нэгдүгээр дайны дараа энхийн хэлэлцээр болж ялагч тал “бялуугаа хувааж”, ялагдсан Германд дайны хамаг хариуцлагыг хүлээлгэв. Энэ хэлэлцээрт ялагч улсын дүрээр оролцсон Япончууд Ази, Номхон далай дахь сонирхлоо илэрхийлсэн нь Америк болон бусад холбоотнуудынхтай их зөрөлдөөн үүсгэж байв. 1929 оны эдийн засгийн их хямрал дэлхий нийтийг нэрвэлээ. Англи өөрийн эзэмшил болон колони орнуудын хүрээнд өөр хоорондоо давуу эрх олгосон гааль, татвар, эрхзүйн орчин бүхий бие даасан эдийн засгийн бүс буюу английн мөнгөн тэмдэгт паунд суурьтай блок эдийн засгийн бодлогыг нэвтрүүлэн хямралтай тэмцэв. Бусад томоохон улсууд ч мөн өөр өөрийн нөлөөний хүрээ, колоний хэмжээнд тус тусын блок эдийн засгийн бодлогыг хэрэгжүүлэв. Үүний үр дүнд паунд, доллар, марк, франк суурьтай бие даасан блок эдийн засгийн тогтолцоо үүсэв. Энэ нь колони орнуудыг улам сулруулж эдийн засгийн хувьд эзэн орноосоо улам хамааралтай болгож байлаа.

Тухай үед Солонгос, Тайванийг эрхшээж байсан Японд ч бас Япон төвтэй, иенд суурилсан Манж, Хятадыг хамарсан эдийн засгийн блокийг бий болгох замаар бусад орны эдийн засгийн бодлогыг сөрөх, хямралыг гэтлэх концевц боловсруулагдаж эхэллээ. Цэрэг, зэвсэг сайтай хүчирхэг төр байж гэмээ нь блок эдийн засгийн төв байх боломжтой. Иен суурьтай блок эдийн засгийн онол яван явсаар 1940 онд “Аугаа их Дорнод Азийн хамтын хөгжлийн бүс” (大東亜共栄圏Greater East Asia Co-Prosperity Sphere) хэмээх сайхан нэртэй Японы гадаад бодлогын албан ёсны бичиг баримт болон батлагдсан юм. Гэвч үнэн хэрэгтээ эзлэн түрэмгийлж, колоничлох замаар Япон төвтэй улс төр, эдийн засгийн блокийг бий болгох үзэл санаа байсан юм. Япончууд энэ бүсдээ Хятад, Манжуур, Монгол, Бирм, Энэтхэг-Хятадын хойг, Тайланд, Филиппин, Малайз, Индонез цаашлаад Австралиас бүр цааш нь тэлнэ гэж тооцож байлаа. Үүнийгээ ажил хэрэг болгохоор Манжуурыг эзэлж Хятадтай дайтав. Хятад бол байгалийн баялаг, хүн ам ихтэй асар том зах зээл учраас барууныхан хэзээнээсээ сонирхож ирсэн бөгөөд зүгээр харж байгаад Японд тавиад туучих бодол байгаагүй нь мэдээж.

1939 онд Герман Польшид цөмөрснөөр дарьтай торх шиг байсан Европт дайн гарч яах ийхийн зуургүй дэлхийн дайн болж хувирлаа. Дэлхийн нэгдүгээр дайнд оролцож чамлахааргүй барьцаа ахиулаад авсан Япончууд дэлхийн хоёрдугаар дайнд мөн л шуудхан орж явчив. Германчууд 1940 оны 5 сард Бельги, Голланд, Францыг ердөө ганцхан сарын дотор эзэлчихэв. Үүний дараахан Япончууд Герман, Италитай холбоотны гэрээнд нэгдэн колонист орон нь Германд эзлэгдээд эзэнгүй мэт харагдах Францын колони байсан Энэтхэг-Хятадын хойг, Голландын колони байсан Индонезийн арлуудыг дайлаар мордов.

Ази Номхон далай дахь Японы үйл ажиллагаанд АНУ, Англи дургүйцлээ илэрхийлж Америк дахь Японы хөрөнгийг царцааж, нефть түүхий эдийн экспортыг зогсоож худалдааны хориг хэмжээг авлаа. Дайн хийх нь асар их зардал, хүч хөрөнгө, түүхий эд, нөөц шаарддаг. Зүүн Азиар нэг дайн дэгдээгээд байсан Япончуудын хувьд дайн нефть, түүхий эдийн 80 хувийг АНУ-гаас, 20 хувийг Индонез, Зүүн өмнөд Азиас хангаж байсан тул АНУ, Английн хориг арга хэмжээг хүлээн зөвшөөрөх нь дайнаа зогсооно гэсэн үг. Дайнаа зогсооно гэдэг нь өнөөдрийг хүртэл дайнд зориулан золиосолж ирсэн хэдэн зуун мянган цэрэг эрсийн амь нас, хэдэн жилийн төсөвтэй тэнцэх аян дайны зардал, тэр их зүтгэл тэмцэл нь талаар болж, эрх баригчид нь дотооддоо нүүр хийх газаргүй болох нь тодорхой.

АНУ, Япон хоёр улсын харилцаа тавгүйтэж 1941 онд намаржингаа хоёр тал зөвшилцөлд хүрэхээр хэлэлцээр хийсэн ч үр дүн гарсангүй. Япончууд хэлэлцээр хийх гэж мэрийх тусам Америкчуудын шаардлага улам хатуу болж байлаа. АНУ Япончуудын тавьсан бүх саналаас татгалзаж 1941 оны 11 сарын 26-нд Төрийн нарийн бичгийн дарга Кордел Холлын нэрээр сүүлийн тулган шаардах бичгийг хүргүүлэв. Hull note хэмээх энэ бичигт Хятад болон Энэтхэг-Хятадын хойгоос үг дуугүй цэргээ татах, Герман Италитай байгуулсан холбоотны гэрээнээс татгалзахыг шаардсан байв.

Япон нефть, байгалийн нөөц бүхий Индонез, Зүүн өмнөд Азийн арлуудыг эрхшээлдээ оруулах замаар дайны хэрэгцээгээ хангахаар төлөвлөж байсан ч яг замд нь байрлах Филиппиний арлууд АНУ-ын мэдэлд байлаа. Филиппиний тэнгисээр Японы дайны нөөц тээвэрлэхийг Америкчууд хэрхэвч зөвшөөрөхгүй. Хоёр тал дайн цаг хугацааны асуудал болсныг хэн хэн нь ойлгож байлаа. Гагцхүү хэзээ, хаана, яаж, хэн нь эхлэх вэ? Сувдан боомтын дайралтаас ердөө хоёрхон сарын өмнө Японы 40 дэх Ерөнхий сайдаар Тожо Хидэки гэх эр томилогдлоо. Цэргийн элит гэр бүлээс гаралтай Халхын голын дайныг өдөөгч Квантуны армийн командлагчаар нэгэн үе ажиллаж байсан шийдэмгий, шуурхайгаараа нэрд гарсан тэрбээр ерөнхий сайд болмогцоо дайныг үргэлжлүүлэх тал дээр эргэлт буцалтгүй зогссон юм.

Дээр өгүүлсэн Холл-ын албан ноотоор ирүүлсэн тулган шаардах бичгийг хүлээн авсан өдөр Японы тэнгисийн цэргийн үлэмж их хүч бусдын анхаарал татахааргүй Куриллын арлын ойролцоо жижигхэн боомтоос чимээгүйхэн Хавайн арлыг чиглэн хөдөллөө. Японоос Хавайн арал хүртэл 5000 гаруй км алслагдсан зайг хэнд ч мэдэгдэхгүй туулна гэдэг аз сорьсон хэрэг байлаа. Өвөл Номхон далайд өргөргийн 40 градусаас хойш давалгаа ширүүсч ямар нэг хөлөг онгоц зорчдоггүйг ашиглан ямар ч радио холбоо ашиглахгүйгээр 5 мянган км замыг маш нууцаар амжилттай тууллаа. Аль ч улсын ямар ч хөлөг онгоц таарсан үг дуугүй устгах даалгавартай байсан тэдэнтэй азаар юу ч таарсангүй. Ингээд 1941 оны 12 дугаар сарын 7-ны Ням гаригийн өглөө Хавайн арлаас хойш 360 км-ийн зайд Японы тэнгисийн цэргийн бөмбөгдөгч, сөнөөгч онгоцнууд тээвэрлэгч онгоцны тавцангаас цувран хөөрч эхлэв.

Үргэлжлэл бий...

Жигжидсүрэнгийн Гантулга

Холбоотой нийтлэл: Pearl Harbor ба Номхон далайн дайн

 

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.