Улс төр яах вэ, төсөвтөө анхаарал хандуулаач

Twitter Print
2014 оны 11-р сар 12-нд 12:08 цагт
Мэдээний зураг,

Улсын Их хурал төсвөө батлахад хоёрхон хоногийн хугацаа үлдлээ. Хоёр хоногийн дотор төсвийн хуулийн бүх хэлэлцүүлгийг хийж, баталж байсан түүх Монголын парламентад үгүй байх. Төсөв бол Монгол Улсын бүтэн нэг жилийн ажил, амьдрал ямар байх вэ гэдгийг харуулсан төрийн хамгийн том бичиг баримт. Хууль гэж явдаг. Гэтэл төсвийн хуулинд УИХ-ын гишүүд ийн хайнга хандаж, хэдхэн хоногийн дотор “машиндаад” батлах бололтой.

Уг нь төсөв дотор байгаа тоо болгон тус тусдаа бодлого. Тийм ч учраас хуулийн дагуу УИХ төсвийг батлахдаа зүйл заалт бүрээр нь тусгайлан баталдаг дэгтэй. Харин энэ удаад хоёр, гурав, дөрөвдүгээр хэлэлцүүлгийг хийгээд, төсвийн хуулиа бүхэлд нь шууд нэг кнопоор батлах байх. Өнгөрсөн жилийн өдийд баталсан, энэ жилийн төсвийг УИХ яг ийм журмаар баталж байсан билээ. Монгол Улсын ирээдүй, бизнес эрхлэгчид, төсвийн байгууллагын ажилчид, багш эмч нар, бүтээн байгуулалт гээд бүхий л салбартай шууд холбогддог төсвийн хуулинд ингэж хандаж болохгүй л байлтай. Ялангуяа ирэх жилийн төсөв дээр. 

Ирэх жил улсын эдийн засаг улам хүнд байх төлөвтэй байна. Төсөв, мөнгөний бодлого хоёр уялдахгүй бол ийм нөхцөлд эдийн засгаа улам элгээр нь хэвтүүлчих эрсдэлтэй гэдгийг УИХ-ын гишүүд хэлж байгаа. Харин үүний нөгөө талд, “Хэрвээ цаг шахагдвал, одоо орж ирсэн байгаагаар нь гялс кноп дараад баталчихъя. Дараа нь Засгийн газар байгуулагдаад, он гармагц тодотгол хийчихье” гэх хандлага ч байгаа юм. Төсөв бол Монгол Улсын хууль. Хууль батлагдсан бол хүчин төгөлдөр. Хэдэн сарын дараа тодотгол хийх юм чинь хамаагүй гэх зүйл төсвийн хуулинд байж болохгүй л байлтай.

УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороон дээр гарсан Мөнгөний бодлогын талаарх ажлын хэсэг ирэх оны төсөв дээр тодорхой саналуудаа өгсөн. Тухайлбал, төсвийг алдагдалгүй батлах, зардлуудыг танах, ирэх жилүүдэд төлөх бондын өрийг төлөх эх үүсвэрийг 2015, 2016 оны төсөвт шингээх гэх мэтчилэн. Мөн төсвийн орлогын төлөвлөгөөг 2014 оны төвшинтэй адил төвшинд төсөөлөх, төсвийн хөрөнгө оруулалтуудыг хувийн хэвшилд шилжүүлэх гэх зэрэг саналууд бий. Хэрвээ төсвийн байнгын хороо уг саналуудыг төсвийн хуулиндаа шингээж чадвал төсөв нэлээд чамбай батлагдах боломжтой гэдгийг тус ажлын хэсгийн гишүүд хэлж байгаа юм.

УИХ-ын гишүүн, Мөнгөний бодлогын ажлын хэсгийн ахлагч С.Дэмбэрэл өнгөрсөн долоо хоногт чуулганы танхимд үг хэлсэн. Тэрбээр “Манай мөнгөний бодлогын ажлын хэсэг 2015 оны мөнгөний бодлогыг төсвийн хуультай уялдуулах чиглэлд төсвийн байнгын хороонд найман зүйл, заалт бүхий маш тодорхой саналаа өгсөн. Гэвч Төсвийн байнгын хороо үүнийг хэрхэн хүлээж авахыг мэдэхгүй байна. Миний сонссоноор төсвийн байнгын хороо бусад байнгын хороодоос ирсэн иймэрхүү саналуудад нэг их анхаарал хандуулдаггүй юм билээ” гэсэн юм.

Үнэхээр түүний хэлсэнчлэн Төсвийн байнгын хороо бусад байнгын хороодын саналыг хэрхэн хүлээн авч, хэрхэн хэлэлцэх вэ гэдэг нь одоогоор лав тодорхойгүй байна. Өнөөдөр хуралдах байнгын хорооны хурлаар хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийж, байнгын хороодоос ирүүлсэн саналуудыг нэгтгэх учиртай. Ингээд пүрэв болон баасан гарагийн УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар бусад төсвийн хуулийн хоёр, гурав, дөрөвдүгээр хэлэлцүүлгийг хийж, бүхэлд нь батлахаар төлөвлөж байна.

2015 он яагаад бусдаас илүү чухал вэ гэдгийг дахин нэг тодотгоё. Монгол Улс 2017 онд Чингис бондын 1.5 тэрбум ам.долларынхаа эхний хэсгийг төлнө. Энэ хүрээнд 1.1 тэрбум ам.долларыг төлөх учиртай. 2017 оны хоёрдугаар сард 520 орчим сая ам.доллар, мөн оны арваннэгдүгээр сард 570 орчим сая ам.долларыг төлөх хуваарьтай. Энэ өрийг хэрхэн төлөх вэ гэдэг нь одоогоор тодорхойгүй байна. Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг чуулганы танхимд огцрохынхоо өмнө үг хэлэхдээ энэ бондыг төлөх үед орлого нэмэгдэж, ДНБ өссөн байх болно гэх зүйл ярьсан.

Мэдээж тэр үед эдийн засаг сэргэх л байх. Гэхдээ бондын өрийг яг хэрхэн, яаж, ямар эх үүсвэрээс төлөх вэ гэдгийг өнөөдрөөс тодорхой болгож, төлөвлөх шаардлагатай байна. Бүр тодруулбал, 2015, 2016 оны төсөвт энэ өрийг төлөх эх үүсвэрийн зардлыг тооцож, төсвийн зардал талд шингээх хэрэгтэй гэсэн үг. Дээр дурьдсанчлан УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороо ажлын хэсгээс Төсвийн байнгын хороонд хүргүүлсэн саналд энэ асуудал багтсан. Энэ мэт асуудлыг Төсвийн байнгын хороо хэрхэн хэлэлцэж, УИХ хэрхэн шийдвэрлэх нь хүлээлт үүсгэсээр байна.

Өчигдөр Төсвийн байнгын хороо хуралдах хуваарьтай байсан ч УИХ дахь намын бүлгүүдийн хуралдаантай холбоотойгоор хуралдаж чадсангүй. Байнгын хорооны дарга Ц.Даваасүрэн мэдээлэл хийсэн ч төсвийн талаар нэг ч үг дуугарсангүй. Тэрбээр “ИНЕГ-ын нэг дарга намайг утга учиргүйгээд гүжирдлээ” хэмээн гомдоллосон. Уг нь гомдоллох цаг хугацаа биш л баймаар.

Ямартай ч энэ долоо хоногт УИХ төсвөө батлах ёстой. Өдөр хоног, цаг хугацаа өнгөрсөөр л байна.

Сэтгүүлч Л.Энхдэлгэр

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.