Өнөөдөр ямар өдөр вэ?

Twitter Print
2020 оны 03-р сар 13-нд 11:23 цагт
Мэдээний зураг,

Барон Унгерн 1915 онд Хиагтад 3 улсын гэрээг байгуулаад удаагүй байхад буюу 1919 онд Хятад улс гэрээгээ зөрчин, Монгол улсыг автономит улс байхаасаа өөрийн хүсэлтээр татгалзан, Хятад улсад дагаар орохыг тулган шаардах болжээ.

Энэ тухай Шанзав Бадамдорж нөхцөл байдлыг Богд хаанд айлтгахад тэрээр "Энэ нэг удаа Хятадын эрх мэдэлд оровч 2-3 жилээс хэтрэхгүй дахин эрхээ олж авах цаг хүрч ирэх тул ёсоор болгогтун" хэмээжээ. Ингээд Монголын автономитыг сайн дураараа устгах тухай товч бичгийг Хятадын генерал Сюй Шү Жан өөрөө бэлдэж, Ерөнхий сайд Бадамдорж болон түүний Засгийн газрын сайд, Дэд сайд нарын нэрийг бичиж, хүчээр ёслуулсан гэдэг билээ. Ийнхүү Сюй Шү Жан генерал албадан тушааж, хүчээр дарамтлан Монгол улсын засгийн эрхийг булаан авч Богд хаан болон Шанзав Бадамдоржийг ч хорьсон байна.
Энэ бүхнийг эцэс болгохыг хүссэн Монголчуудад Цагаантны талын генерал Барон Унгерн туслахаа илэрхийлсэн юм. Ингээд тэрээр 1921 онд 10,000 аад цэрэгтэйгээр 3 дахь дайралтаа хийж, улмаар хар хятадын цэргийн хамгаалалтыг буц цохисоноор 1921оны 2 сарын 3-нд Нийслэл хүрээг эзлэн авсан байна. Ийнхүү Хятадын Сюй Шү Жаны цэрэг Барон Унгерны цэрэгт гутамшигтайгаар ялагдаж, Монгол улсын нутаг дэвсгэрээс бүрмөсөн хөөгдсөн юм.

Badrakh Damba-н зураг.

Барон Унгерн Монгол улс тусгаар тогтнолоо сэргээн тунхаглах үйл явцад томоохон нөлөө үзүүлж, хятадын цэргийн хорионд байсан Богд хааныг хулгайлан авч, чөлөөлсөн юм. Ингээд түүний ачаар Олноо өргөгдсөний 11-р оны Цагаан сарын 18 буюу 1921 оны 2-р сарын 21-ны өдөр тусгаар тогтнолоо буцаан авч байгаа Монголчууд Богд гэгээнийг эргүүлэн хаан ширээнд нь залж, төрийн их ёслол үйлдсэн байна. Уг ёслолоор Богд хаан дараахь зарлигийг өгүүлсэн юм. Үүнд: Монгол улсын бие даасан байдлыг сэргэн тогтооход үнэтэй хувь нэмэр оруулсан орос жанжин Барон Унгерн эн тэргүүний гавъяа байгуулсан тул өндрөөр үнэлэн, Ханы зэрэг, Дархан хошой Чин вангийн хэргэм, Улсыг мандуулагч их баатар жанжин цол хүртээсэн байна.

Харин генерал Резухенд Чин вангийн хэргэм, сайшаалтай баатар жанжны цол, мөн буриад Жигмэджамбановт Чин вангийн хэргэм, Чин зүтгэлт жанжин цол олгож, Монгол жанжин Лувсанцэвээнд Чин вангийн хэргэм, Батерөөлт жанжин цолыг хүртээж, энэ хэрэгт албат ардыг цэрэгт хөлсөлж, хүчийг зузаатган биеэр үлгэрлэн зүтгэсэн Хичэээгүй баатар Гүн Найданжавт Чин вангийн хэргэм, Сүрийг бадруулагч жанжин цол хайрлаж, Баатар гүн Жамцад бээлийн зэрэг, Бээсийн хэргэм, 2 нүдэт тогосны отог зэргийг шагнажээ.

Улаан армийн эсрэг довтлох Барон Унгерны 1921 оны төлөвлөгөө

Барон Унгерн Их хүрээг хятадуудаас чөлөөлсөны дараа 18 хүртэлх насны бүх оросуудыг цэрэгт дайчилжээ. Учир нь 1921 оны Орос улсын иргэний дайнд Зөвлөлт засаг ялах нь тодорхой болж, Монголчуудын дэмжлэг эрс багассан тул Хаант засгийг дэмжигч Барон Унгерн Оросын ард түмнийг Зөвлөлт засгийн эсрэг босгон, Орос-Монголыг нэгтгэсэн Төв их гүрнийг байгуулна гэсэн хачирхалтай төлөвлөгөө гарган, 1921 оны 5-р сарын эцсээр Барон Унгерн түүний туслах генерал Резухин нар 2 чиглэлээр Оросын хилийн зүг Их хүрээг орхин хөдөлжээ.

Барон Унгерн хаант засагт угаас үнэнч байсан тул Богд Жавзундамба тэргүүтэй Монгол улсыг сэргээн байгуулснаар Эзэнт улс байгуулах санаагаа нэг удаа ч болов хэрэгжүүлж чадсан байна. Тэрээр Монгол улсад бага болзоот хэмээх цаасан болон мөнгөн дэвсгэрт нэвтрүүлж, хотыг олон жилийн хур хогноос нь салгасан зэрэг олон үйл ажиллагаа явуулж байжээ. Тэрээр Монголд байхдаа хатуу ширүүн бодлого явуулж, ялангуяа хотын хятад иргэд, еврей гаралтай болон социалист үзэлтэй оросуудыг хоморголон баривчилж, заримыг нь дүүжилдэг байжээ.

Барон Унгерн энэхүү хатуу ширүүн дэглэмээ орос оронд болшевикууд явуулж байсаэ харгис ширүүн дарангуйлалд өгч байгаа хариу хэмээн тайлбарлаж байсан юм. Харин ийм маягаар хүмүүсд хандаж байсан нь бурханы шашинтай, номхон хүлцэнгүй Монголчуудад таалагдаагүй байна. 1919-1920 онд нийслэл хүрээ 100,000 орчим оршин суугчидтай байсан байна. Тэдний 30,000 нь санваартан Монгол, харин 3000 нь орос, үлдсэн хэсэг нь хятадууд байжээ. 

Зөвлөлт засгийн эсрэг Резухины удирдсан бригад амжилттай байлдаж, улаан армийн отериадуудыг бут цохисон боловч, Барон Унгерны цэрэг Рокосовскийн удирдсан улаан армийн морин хороо болон Сүхбаатарын удирдсан цэрэгт бут цохигдон, улмаар Сэлэнгийн хөндийд Резухины бригадтай нийлжээ. Харин энэ үед улаан армийн цэрэг 1921 оны 7сард ямар ч бэрхшээл саадгүй Их хүрээнд орж ирсэн байна. 1921 оны 6-8 саруудад Зөвлөлт орос улсын нутагт Барон Унгерн хэд хэдэн удаа байлдааны ажиллагаа амжилттай явуулж, улаан армийн зарим хүчийг бут цохижээ. Үүний дараа Барон Унгерн Баруун монгол руу цэргийн хүчээ хөдөлгөх, улмаар цаашлах санаа агуулж байсан байна. Гэвч түүний энэхүү санаархал нь Манжуур руу очиж атаман Семёновтой нэгдэхийг илүүд үзсэн цэрэг офицеруудийнх нь эсэргүүцлийг төрүүлжээ.

Badrakh Damba-н зураг.Ингээд хүсэл сонирхолоо дагахаар шийдсэн цэрэг офицерууд нь Резухиныг 8-р сарын 16-нд буудан алсны дараа, 8-р сарын 18-нд Барон Унгерныг буудан алахыг оролдсон байна. Гэвч тэрээр түүнийг дагасан Сандуй гүний Монгол цэргийн хороо руу зугтан зайлж амжжээ. Харин эх нутаг руугаа явах хүсэлд автсан Монгол цэргүүд тун удалгүй түүнийг баривчлан, улаан армийн дарга Шетенкинд хүргэж өгчээ. Шетенкин Сундуй гүнийг цэргийн хамт Монгол руу буцахыг зөвшөөрсөн байна. 

1921 оны 9-р сарын 15-нд Барон Унгерн хэмээн олноо танигдсан Азийн морин дивизийн захирагч, дэслэгч генерал Роман Феодорович Унгерн Фон Штеринберг Зөвлөлт Социалист Холбоот Орос улсын цэргийн онцгой шүүхээс цаазаар авах ял оноож, ялыг мөн өдөртөө гүйцэтгэжээ.

Барон Унгерныг Новониклайвскийн Сосновская цэцэрлэгт хүрээлэнгийн театрт олон нийтийн өмнө шүүсэн байна. Тэрээр олны өмнө шүүгдэх үедээ урагдаж муудсан шар дээл, монгол гуталтай байжээ. Түүнийг цаазалсан тухай мэдээ хожим Хүрээнд ирэхэд Богд хаан лүндэн буулгаж, сүм хийдэд маанийн ерөөл уншуулж байсан гэдэг. Барон Унгерны өмсөж байсан монгол дээл. 

Д.Бадрах

Эх сурвалж: Монголчууд XX зууны эхэнд 

 

 

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.