Өрийн босгыг нэмэгдүүлэх аюул

2014 оны 10-р сар 21-нд 10:44 цагт
Мэдээний зураг,

Өвлийн хүйтэн эхлэх цагийн амьсгал дор Монголын улстөр харин халуунтай байна. Нам, эвслүүд хоорондоо байтугай дотооддоо тэмцэлдэж эхэлсэн энэ өдрүүдэд  уг нь УИХ-аар ирэх онд монголчууд хэрхэн амьдарч, аж төрөхийг ид хэлэлцэж байдаг сан.

Хуулиар ирэх оны төсвийг арваннэгдүгээр сарын 15-нд багтаан батлах ёстой ч өнөө хэр хараахан хэлэлцэж эхлээгүй байна.

Гэхдээ мэдээж улстөр цэгцэрсний дараа хэлэлцэж, баталж таарна. Дотооддоо яаж хэрэлдэж, маргалдлаа ч төсвөө баталж чадахгүй шинэ оны хундаганы чимээг угтахгүй нь лавтайяа.

Тиймээс gereg.mn ирэх оны төсвийн төсөлд ямар асуудлууд тусав, мөнгө санхүүгийн бодлого хаашаа хэлбийх нь вэ гэдгийг сэдэвчлэн хүргэхээр шийдлээ.

Энэ удаад төсвийн төсөлд агуулга нь туссан, түүнчлэн Төсвийн тогтвортой байдлын хуульд нэмэлт, өөрлөлт оруулах замаар шийдэх гэж  буй өрийн босгыг нэмэгдүүлэх асуудлыг хөндөж байна.

Өрийн босгыг 70 хувьд хүргэх асуудлыг өнгөрсөн хаврын чуулганаар Засгийн газар Өрийн удирдлагын хуулийг хэлэлцүүлэхдээ нэг заалт болгож оруулж ирсэн. Гэвч ихээхэн маргаан дагуулсан уг хуулийг УИХ-аар хэлэлцээгүй билээ.

Тэгвэл энэ удаад өрийн хязгаар ДНБ-ий 40 хувиас давахгүй байх заалттай Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн заалтыг  өөрчлөх замаар босгыг нэмэгдүүлэхээр төсөл өргөн бариад байна.

Гэвч энэ төсөл хэлэлцэж эхлээгүй байхдаа л сөрөг хүчний эсэргүүцэлтэй тулгарлаа.

Монгол эмзэг эдийн засагтай, төсвийн алдагдал өндөр, дээр нь санхүүгийн  сахилга бат 00 учир өрийн хязгаарыг нэмж болохгүй гэж шүүмжлэгчид үзэж байна.


Үндэсний аудитын газраас хийсэн шалгалт, дүгнэлтээр манай улсын өрийн хэмжээ 2013 оны ДНБ-ий 102 хувьд хүрсэн хэмээн мэдэгдэж, нэг ёсны өр зээл чинь хэтэрлээ шүү гэсэн түгшүүр зарлаад удаж байгаа.

Энэ өрийн хэмжээний статистикт   2013 онд Засгийн газрын дотоодод гаргасан өрийн бичиг, төрийн өмчит үйлдвэрүүдийн тавьсан өр зэрэг нийтдээ 5.8 их наяд төгрөгийн өр нөлөөлжээ.

Үүнээс гадна “Чингис” бондын 1.5 тэрбум ам.доллар буюу 2.5 их наяд төгрөг тооцогдоно. Харин Үндэсний аудитын газрын гаргасан 102 хувьд “Самурай” бондын 291 сая ам.долларыг тооцоогүй юм байна. Учир нь тэр мөнгө арван гурван оны тооцооллоос хойш орж иржээ.

УИХ-д өргөн баригдсан төсөв болон Төсвийн тогтвортой байдлын хуулиар өрийн хязгаарыг ДНБ-ий 70 хувьд хүргэх, дээр нь Засгийн газрын баталгааны 20 хувийг нэмэхээр үндсэндээ өрийн албан ёсны хязгаар ДНБ-ий 90 хувьд хүрэх юм.

Дээр нь төрийн өмчит үйлдвэрүүдийн өрийг улсын өрд тооцдогийг болиулахаар ярьж буй  аж. Улсын өр гэх ангилалд зөвхөн Засгийн газрын өрийг тооцдог болох гэнэ. Гэтэл төрийн өмчит үйлдвэрүүд гэдэг угтаа бол улсын өмч бөгөөд тэдгээр үйлдвэр нь өөрөө  Засгийн газрын харьяаных билээ.

Төрийн өмчит үйлдвэрүүдийн өрийг “улсын өр” гэх ангиллаас гаргана гэдэг өр зээлийнхээ тунг багаар тооцох боломж гарна гэсэн үг. Ингэснээр ялангуяа гадаад ертөнцөөс дахин дахин өр зээл авах үүд хаалга нээгдэх ажээ. Гэвч ингэж их өр тавих нь эргээд улсын эдийн засгаа татаж унагах аюултайг эдийн засагчид Грекийн хямралаар жишээлэн сануулж байна.

Өр зээлэндээ баригдаж, бүр идэгдэж, улмаар Евро бүсийн эдийн засгийг тэр чигт  нь багалзуурдсан Грекийн өрийн хямрал эрх баригчдынх нь иймэрхүү аргацаасан бодлогоос болсон гэдгийг дэлхий нийтээрээ ярьдаг. Тус улсын өрийн хэмжээ 2009, 2010 онд ДНБ-ийнхээ 143 хувьд хүрчээ.

Гэтэл эрх баригчид нь Европын холбоонд мэдээлэхдээ ердөө 45 орчим хувиар мэдээлж, дахин дахин өр зээл тавьсаар байж.

Өөрөөр хэлбэл, тэд төрийн өмчит үйлдвэрүүдийнхээ өрийг хасч тооцож байжээ.

Өнөөдөр Монгол яг л ийм зам руу хальтирах гээд байгааг Дэлхийн банк зэрэг түншүүд ч сануулж байгаа юм.

Грек уг нь Европын холбооны өмнө өрийн хязгаарыг ДНБ-ий 60 хувиас хэтрүүлэхгүй, төсвийн алдагдлыг гурван хувьд барих үүрэг хүлээж байв. Үүрэг амлалт будаа болж, төсвийн алдагдал ч талийж, 16 хувьд хүрчээ.

Манай хувьд мөн л ирэх онд төсвийн алдагдлыг хуулиар хүлээсэн хоёр хувиасаа хоёр, гурав дахин нэмэгдүүлэх төсвийн төсөл орж ирж. Тэгсэн атлаа захиргааны зардлыг дорвитой танаагүй аж.

Грекийг Европын холбоо зардлаа танахыг шаардан, эдийн засгийн хатуу бодлого хэрэгжүүлснээр 15 мянган төрийн албани хаагчаа халж байжээ. Өрийн хямрал, дээр нь ажилгүйдэл нүүрлэж, өнөө жилээс л сэхэж сэргэж магадгүй гялбаа Грект тусч байгаа гэх.

Манай улс авсан өр, зээлийнхээ хүү төлбөрт төсвийн үлэмж хувийг зарцуулдаг. Цаашид өр тэлбэл амьдрах нөхцөл улам бүр муудна гэсэн үг.

Тооцооллоор Засгийн газар ойрын 10 жилд 420 тэрбум төгрөг буюу энэ оны төсөвтэй  харьцуулахад төсвийн зарлагынхаа 6.3 хувийг  зөвхөн хүүгийн төлбөрт өгөх гэнэ.

Хөгжлийн банкны зээл болон “Чингис”  бондын эргэн төлөлтийн он жилүүд ирэхэд төлбөрийн дарамт улам бүр нэмэгдэнэ.

Улсынхаа  эдийн засгийг жилд дунджаар 17 хувиас доошгүй өсгөж байж зөвхөн гадаад өрийн зээлийн хүүгээ төлж чадна гэсэн тооцоо ч гарчээ.

Гэтэл мөнгө босгох гол эх үүсвэр экспортын орлого дорвитой өсөхгүй бол зээлийн хүүгээ төлөхөд ч хүндрэл гарна.

Орлого  өсөхгүй бол валютын нөөц буурч, эдийн засагт нүүрлээд байгаа мөнгөний болон өрийн хямралыг өрдөх шалтгаан болно гэсэн үг.

Энэ бүхнээс харахад ирэх оны төсөвт өрийн хязгаарыг нэмэх агуулга огт оруулж болохгүй бөгөөд харин ч бүсээ чангалж, зардлаа танах бодлогыг хатуу явуулж байж хямралаас гарах боломжтой болох нь тодорхой байна.

Тиймээс Грекийн араас орохгүйн тулд өрөн доороос өндийхгүй байх алхмыг дахиж хийж огт болохгүйг хаана хаанаа, хэн хэндээ хатуу сануулмаар санагдана. Өрийн босгыг нэмэгдүүлснээс учрах аюул өнө удаан жилээр хойш чангааж мэдэх юм.

Т.Үлэмж

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.