Оросууд мах экспортын асуудлаар шийдвэрт хүрээд буцжээ

Twitter Print
2014 оны 09-р сар 23-нд 18:09 цагт
Мэдээний зураг,

Монгол улсаас ОХУ-д мал, мах, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн нийлүүлэх асуудлаар Орос мэргэжилтнүүд шийдвэрээ гаргаад буцсан бололтой. Наймдугаар сарын 30-наас есдүгээр сарын 14-нийг дуустал хоёр долоо хоногийн хугацаанд Монгол улсын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн 12 аж ахуйн нэгжээр орж танилцсан тэд нилээдгүй зүйлд “замечание” хэлж, сэтгэл дундуур буцаж очсон тухай Россельхознадзор-ын хэвлэлийн албанаас мэдээлжээ.

Оросын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнд хяналт тавих алба Россельхознадзор-ын Орловск болон Курск мужуудын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнийг Евгений Дубровин гэгч ахалж ирсэн бөгөөд мал аж ахуйн мэргэжилтнүүд, тэр дундаа Казахстаны төлөөлөгчид Монгол улсын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийн байр байдал, боломжийг судалж үзсэн байна.

«Оросын шалгалтынхан тус улсад хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн экспортлох сонирхолтой Монголын аж ахуйн нэгжүүд болон бүтээгдэхүүнийг нь Гаалийн холбооны бусад улс орнуудад (ОХУ, Беларусь, Казахстан) гаргах боломжийг сонирхон судалсан» гэдгийг хэвлэлийн албаны мэдээнд онцлон тэмдэглэжээ. Ингээд тэд судалгааны дүн мэдээллээ нэгтгэж эцсийн шийдвэр гаргах асуудал үлдэж байгаа аж. Ингээд найдаж л байхаас.

Судалгааны багийнхан харин олзуурхууштай нь Казахстан, Беларусь улсуудтай хамтран Монголын хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүнийг Гаалийн холбооны улсуудын нутаг дэвсгэрт оруулах асуудлаар хэлэлцэх саналыг Россельхознадзорын удирлагад хүргэжээ.  Россельхознадзор харин ийм шийдвэрт хүрвэл Гаалийн холбооны улсуудад гаргах Монгол улсын экспортын бүтээгдэхүүний хувьд бүхэлдээ тун ашигтай тусах боломж харагдаж байна. Гурван улсын нэгдсэн гаалийн холбооны дүрэм журмаар бол төмөр зам, авто тээвэр, хил гааль, экспортын бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ, чанарын шаардлагад тавих  олон олон хөнгөвчлөл эдлэх ёстой. Хэдийгээр хуучин Зөвлөлт холбоот улсын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан орнуудын ор суурин дээр үүссэн СНГ (Содружество Независимых Государств) буюу Тусгаар улсуудын хамтын нөхөрлөлийн улсуудын хүрээнд уг холбоо үйлчилж байгаа боловч Монгол улс хөндлөнгөөс оролцоход буруутах зүйл байхгүй мэт. Харин ч экспортод гаргах малын мах, махан бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ нэмэгдэх болно. Одоогийн харагдаж байгаа нөхцөл байдлаар бол Монголын мал аж ахуйн бүтцийн ер гаруй хувийг зөвхөн хонь, ямаа эзэлж байгаа учир Оросын хил залгаа хязгаар нутгийнхан, тухайлбал зөвхөн Буриад, Тува зэрэг хонины идээ шүүс мэддэг хүн амыг хангах боломж ойр байна. Харин Оросууд хонины мах огтоос таашаадаггүй, үхэр гахайн махыг чухалчилдаг болохоор их хэмжээний мах нийлүүлэх асуудал мухардалд хүрнэ. Энэ нь Оросын хүн амын хүнсний хэрэглээний онцлог Монгол улсын мал аж ахуйн бүтэцтэй зөрчилдөж байна гэсэн үг юм.

Оросын гаалийн албаны сүүлийн үеийн статистик мэдээллээр бол жилд 59 тэрбум 177 сая долларын өртөг бүхий хоёр сая тонн мах, махан бүтээгдэхүүн тус улсад орж ирдэг байна. Нийт импортын бүтээгдэхүүний  80% хөлдөөсөн мах, 16% - малын дайвар хүнсний бүтээгдэхүүн, шинэ төхөөрсөн мах 4% тус тус эзэлдэг аж.

Уг мэдээллийг ОХУ-ын гадаад худалдааны зах зээлд эзлэх хувиар нь задалж үзвэл, хөлдөөсөн махны 40% гахай, 35% үхэр, 24% шувуу, тахиа, дөнгөж 1% хонины мах эзэлдэг байна. Тиймээс ОХУ-д гахайн мах импортоор авах сонирхол давамгайлдаг болох нь тодорхой, тиймээс ч бид энэ тал руу нь анхаарах шаардлага тулгарч байна. Монгол улсын бодит боломжийг тэнсэж үзэхэд ойролцоогоор ердөө 3-4 сая тоо толгой буюу нийт малын хэмжээнд харьцуулахад тавхан хувьд хүрэх үхэр, үхрийн махан бүтээгдэхүүн экспортлож таарч байгаа учир фермерийн аж ахуйд түшиглэсэн өргөн хүрээний үйлдвэрлэл хөгжүүлэх зорилт тавихаас өөр аргагүй.

Оросын засгийн газраас Монголоос авах мал, махны хорио цээрийн асуудлыг зохицууллаа ч бэлчээрийн малын махыг зуун хувь ариутгаж зах зээлд нийлүүлэх боломж Монголд байхгүй гэж мэргэжилтнүүд үзэж байгаа аж.

Россельхознадзор-оос малын махыг зөвхөн их хэмжээгээр бэлтгэж, ариутгах үйлдвэрлэлийн дамжлагаас хүлээн авах шаардлага тулгана. Гэтэл Монгол улсад ийм хэмжээний үйлдвэрлэл байхгүй, ойрын ирээдүйд ч ийм үйлдвэрлэл бий болохгүй гэж Оросууд үзэж байгаа учир малыг хөлөөр нь тууж гаргах, эс нөхцөлд махаа хөгжингүй орнуудын жишигт нийцүүлэн ангилж ялган боож багласан байх зэрэг стандарт олон шаардлага тулгарах учир Россельхознадзорын шалгалтад орсон манай аж ахуйн нэгжүүдэд “тавьсан дүн” ямар байхаас хоёр улсын ерөнхийлөгчдийн зөвшилцөлд хүрсэн гэрээ хэлэлцээрийн хэрэгжилт шалтгаалах болоод байна. Гэвч өрнөдийн орнуудаас тавьж байгаа хориг саад Оросуудыг багагүй тэвдүүлж байгаа учир энэ тулгамдсан үед тэд зохистой арга зам олж мах импортын асуудлыг Монголоос шийдвэрлэнэ гэдэгт найдахаас.

Сэтгүүлч Л.Отгонбат

E-mail: mongolcom.mn@gmail.com
Утас: 76110303, 76110505

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.