Э.Бат-Үүл: Цаашдаа наадмын найруулагчийг сонгон шалгаруулдаг болно

Twitter Print
2014 оны 08-р сар 07-нд 13:11 цагт
Мэдээний зураг,

Наадмын сонин хуучрах болоогүй байна. Дэлхийд ганц “Эрийн гурван наадам”-тай Монгол түмэн энэ өдрүүдэд ч наадаж л яваа. Тиймээс ч Наадмын зохион байгуулах хорооны даргаар ажилласан Э.Бат-Үүл эрхэм энэ жилийн наадмын талаар юу өгүүлснийг хүргэж байна.

-Та сайхан наадаж байна уу. Энэ жилийн  наадмын өнгийг та хэрхэн харж байна вэ?

-Сайхан наадаж байна. Наадмын зохион байгуулах хорооны даргын ажлыг надад хариуцуулсан. Тиймээс би ажил хэрэг талаас нь ярина л даа. Ер нь бол энэ жил төлөвлөсний дагуу ажил хийгдсэн. Наадамчид санаж байгаа бол өнгөрсөн жилээс эхлээд бид Хүй долоон худагт “Монгол наадам” цогцолбор барих ажлыг эхлүүлсэн. Энэ ажил үргэлжлээд хийгдээд явж байна. Нэлээн том цогцолбор баригдана. Чадвал ирэх жилээс бөхийн асар, наадмын стадионоо нээнэ гэсэн төлөвлөгөөтэй байна. Тэгэхээр ирэх жилээс эхлээд наадмаа эндээ хийчих зорилттой. Жил жилдээ төлөвлөсөн ажлууд хийгдэж байна. Өнгөрсөн жил гэхэд наадмын үйлчилгээний талбайнуудыг зассан. Наадамд ирэх замын ажлуудыг хийж гүйцэтгэсэн. Ирэх жил  гэхэд бөхийн асар барьчих юм бол наадам үндсэндээ ийшээ шилжчихнэ гэсэн үг.

- 375 жилийн ой нь тохиож байгаа нийслэл энэ жил нэлээн их ажилтай байгаа нь харагдаж байна гэхэд болох байх шүү?

-375 жилийн ой бол “Найрсаг Улаанбаатар” хөтөлбөрийн эхлэлийн жил. Энэ жил бас нэг онцлог нь урлаг соёлыг дэмжихэд хотоос нэлээн хөрөнгө мөнгө гаргаж эхэлсэн. Сонгодог урлагийн шилдгүүдийн тоглолтыг зохион байгууллаа. Playtime наадмыг бас дэмжиж Оросоос хамтлагууд авч ирж байна. Цаашдаа хүмүүс үзэх олон фестивальтай болох төлөвлөгөө байна. Playtime-ийг олон улсын хэмжээний том рок фестиваль болгоё. Хөршийн залуучууд манайд ирээд рок фестиваль үзэг л дээ. Манай энэ сонгодог урлагийн мундагуудын тоглолтыг ирээд үзэг. Сая жишээ нь Чингисийн талбай дээр болсон сонгодог урлагийн шилдгүүдийн тоглолтыг европчууд үнэхээр их бахархаж, гайхаж, цочирдож үзэж байна лээ. Ямар мундаг баретон, ямар мундаг тенорууд байна. Тэр битгий хэл сая Чингисийн талбай дээр тоглоход манай олон үзэгчид өөрсдөө  анх удаа ийм мундаг сонгодог урлагтай юм байна гэж ойлгож харж байна шүү дээ. Үзэгчид тэр бүр дуурийн театр руу ордоггүй юм байна. Тэгэхээр ийм маягаар  хүмүүсийг хот руу  татсан соёлын том багц арга хэмжээтэй болно гэсэн тооцоотой байна.

-Тэгвэл таны хувьд наадам хэр өргөн дэлгэр болж байна?

-Би яг л тогтсон замаараа явдаг юм. Наадмын нээлтэнд орно. Тэгээд Хүй долоон худаг дээр урлаг соёлын арга хэмжээг нээнэ. Өнгөрсөн жилээс Хүй долоон худагт соёлын тусдаа талбай нээсэн учраас  соёлын арга хэмжээ нь тусдаа зохион байгуулалтанд орсон. Тиймээс тэр арга хэмжээгээ эхлүүлж нээдэг. Дараа нь хотынхоо өргөөнд ирээд наадмынхаа зочдоо хүлээж авдаг. Ийм л байдлаар наадамлаж байна даа.

-Та ингэхэд хэдэн дээлтэй вэ?

-Наадмын дээлнүүд бий шүү. Энэ жилийнхийг манай гэргийн найз хийсэн.

-Наадмын нээлтийн талаар та бодлоо үнэнээр нь хэлээч. Хүмүүс бол янз бүрээр л хүлээж авсан?

-Энэ жилийн нээлтийг манай Д.Сосорбарам найруулсан. Энэ жилийн найруулгын тухайд ерэн оны Ардчилсан хувьсгал бол түүхийн нэг том хэсэг юм гэсэн үндэслэлээр Д.Сосорбарам түлхүү оруулсан юм билээ. Хүмүүс  анзаарсан бол Хүннүгийн үе, Чингисийн үе, Үндэсний эрх чөлөөний  үе, тэгээд Ардын хувьсгалын үе сүүлд нь 1990 оны Ардчилсан хувьсгалын  үе гэсэн чухал мөчлөгүүдийг оруулсан байна лээ. Харин намайг цочирдуулсан нэг юм нь миний бичсэн нэг нийтлэлээс үг иш татаж хэлүүлсэн байна лээ.

-Ямар үг байсан юм?

-"Монгол улсын тусгаар тогтнолын дархлаа нь бол ардчилал юм" гэсэн нийтлэл байдаг юм. Тэрийг дурдсан. Би тэрэнд дургүйцсэн. Яагаад гэвэл би мэдээгүй байсан. Тэрэнд их дургүй хүрсэн л дээ. Би “яаж байгаа юм бэ” гэж Д.Сосорбарамд хэлсэн. Ардчилсан хувьсгалын утга санааг илэрхийлсэн үг байсан шүү дээ гэж байна лээ. С.Зоригийн үгийг хэлээд болоо юм биш үү гэдгийг би хэлсэн.

Цаашдаа наадмын найруулагчийг сонгон шалгаруулах замаар хийнэ. Гэхдээ наадмын найруулагчид өгөх цалин пүнлүүг нэмэгдүүлж өрсөлдөөн явуулах хэрэгтэй. Зохиолыг нь өрсөлдүүлж байгаад сонгон шалгаруулдаг ийм журам руу шилжих хэрэгтэй юм байна гэж би харж байсан.

Д.Сосорбарам сүүлийн хоёр жил найруулахдаа өнгөрсөн, одоо, түүхийн уламжлалыг хүчтэй түрж оруулсан. Уг нь бол жилээс жилд хүмүүс шинэ бэлэг хүлээдэг байхгүй юу. Ирэх жил гэхэд арай шинэ зүйл гаргах ёстой. Тийм учраас  сонгон шалгаруулалт хийх нь зүйтэй.

-Та ингэхэд хэн гэдэг бөхийг дэмжээд байна. Бөх сонирхоно биз дээ?

-Сонирхоно, сонирхоно. Энэ жил манай Сэлэнгийн Эрхэмбаяр аварга түрүүлэх болов уу, түрүүлээсэй ч гэж би бодож байна.

-Тэгвэл аймгийнхаа галаар явсан уу?

-Аймгийнхаа галаар явж амжаагүй. Би сая бас Вена хотын захирагчийн урилгаар айлчилчихаад ирсэн.

-Та ер нь морь уядаг уу?

-Би морь уядаггүй. Морь гэснээс цагаан сараар болсон морины уралдааны үеэр би хэлсэн. Жишээ нь энэ Манлай уяач гэдгийг одоо юу гэдэг юм М.Энхболд авч байх жишээтэй. Д.Бат-Эрдэнэ сайд авч байх жишээтэй. Би бол хэзээ ч хэлдэг. Авч байгаа хүмүүс нь ичдэггүй л юм байлгүй. Уг нь энийг болимоор юм байгаа юм. Тэр хүмүүс морь уяагүй ээ. Тийм биз дээ? Нэг ёсондоо зүйрлэж ярих юм бол Асашёорюүгийн аварга цолыг багшид нь өгдөгтэй яг адилхан юм болно. Энэ  бол үнэндээ их  зохисгүй юм байхгүй юу. Морио уяж байгаа уяач нь морио унаж байгаа хүүхэд нь л авна уу гэхээс мөнгө гаргаад морийг нь ивээн тэтгэсний төлөө цол авч байна гэдэг бол... Харамсалтай нь ичихгүй юм. Тэгээд одоо бүр намайаг зөндөө дайрсан. Би хэлээд байгаа, үгүй тэгээд дасгалжуулагч нь цолыг нь аваад байдаг бол, дэвжээний эзэн нь цолыг нь аваад байдаг бол яах юм бэ. Тэгвэл бөхийн аваргын цолыг дэвжээнийх нь эзэнд өг л дөө, бөхөд нь биш. Тэгэхээр энэ эрийн гурван наадам чинь одоо юу гэдэг юм. Морь уралдахаар ивээн тэтгэгч эзэн нь цолыг нь аваад байдаг. Бөхийн тухайд болохоор бөх нь аваад байдаг. Энэ бол их бүдүүлэг явдал гэж би хувьдаа бодож байгаа.

-Зохион байгуулалтын комисс зөвхөн нээлт, хаалтад  биш бөхийн найраанд бас хяналт тавьдаг байлгүй?

-Дотроо морины комисс, бөхийн комисс байгаа. Ямар ч байсан бөхийн найрааны асуудал болон бүх л юмыг шалгадаг. Би ингэж л ойлгож байгаа. Ер нь нийслэлээс наадмыг зохион байгуулахад оролцохдоо замын хөдөлгөөн ч юмуу, ерөнхий юмнуудыг нь хариуцна. Цэнгэлдэх дээр нээлт хийнэ. Талбайн зохион байгуулалт, Хүй долоон худаг дахь зохион байгуулалтыг хариуцна. Харин бөх, морь гэсэн нарийн асуудлуудын тухайд Улсын комисс нь хариуцаад явчихна.

-Ер нь бол таны хувьд наадмын зарим асуудалд шүүмжлэлтэй л хандаж байгаа юм байна тийм үү?

-Шүүмжлэлтэй, шүүмжлэлтэй. Хамгийн гол шүүмжилдэг юм бол Манлай уяач гэдэг цолыг болимоор байгаа юм. Зааглаж өгмөөр юм. Хоёрдугаарт, наадамд хоёр юм холилдоод байна. Энийг би бүр шаарддаг. Энэ төрийн ёслол, урлагийн тоглолт хоёроо салгах ёстой. Холилдоод хаана нь яг ёслол нь болоод байгаа нь мэдэгддэггүй. Төрийн баяр учраас эхэндээ ёслолтой. Тэгээд ёслолоо дуусгаад урлагийн тоглолт нь явах ёстой. Гэтэл одоо хаана нь ёслол яваад байна аа. Ёслолд орж байгаа цэргийн хүмүүс соёл урлагийнхантайгаа холилдчихсон явах юм. Талбай дээр гэхэд тэр цэргийн хувцастай хүмүүс гарч ирээд дуулах гээд байгаа юм уу, бүжиглэх гээд байгаа юм уу. Эсвэл төрийн ёслолын жагсаал хийх гээд байгаа юм уу. Энэ хоёроо хатуу зааглах хэрэгтэй. Би хэлээд л байгаа, энэ хоёроо зааглаач гээд. Энийг хольж ерөөсөө болохгүй.

-Бас нэг сонин юм нь нээлт дээр компаниудын төлөөлөл талбайгаар орж ирлээ. Энэ тэр компани орж ирлээ гээд л зарлаад  байсан. Тэр ямар учиртай юм бол?

-Харин тийм. Социализмын үед жагсаал цуглаан хийдэг байсан юм. Тэр үеийг эргүүлж авч ирж байгаа юмуу даа. Ирэх жилийн наадмаас тийм юмаа сайн зааглаж өгөх хэрэгтэй.

Танд баярлалаа

Эх сурвалж: “Гранд” сэтгүүл

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.
    • Зочин

      (202.70.46.216) 2015-10-08 22:29
      • 0
      • 0

      Zailaachee zobohgui ichihgiu bnauu teneg ym ta ugui bol uuriigoo al za

      Хариулах

    • Зочинbold

      (202.179.29.142) 2014-08-13 16:36
      • 0
      • 0

      bat yyl teneg yu meddeg yum be ajlaa ch oligtoi medexgyi baij zailval taarna udaxgyi deelee nemreed yavax tsag irnee

      Хариулах

    • Зочин

      (183.177.97.21) 2014-08-07 16:09
      • 0
      • 0

      тэнэг сосорбарам балайрч л байхгүй юу даа. юу гэнэ вэ гэрэлчулуун 15 мянган төрийн далбаа бэлдсэн тэгээд намайг наадмын нээлт найруулбал өгнө гэсэн гэх шиг намайг л найрууллуулах гээд байгаа юм гэх шиг ямар их хэнээрхэл вэ. өөрөө цагаан дээл өмсчихсөн цэргүүдийн хажууд гангнам стилээр бүжиглэх л дутаж дээ. зөв ш дээ үүлийн харин нэг хүн шиг дуугарч байх чинь

      Хариулах

    • Зочин

      (49.0.195.14) 2014-08-07 15:00
      • 0
      • 0

      ЯГ ЗӨВ. 100 ХУВЬ ДЭМЖИЖ БАЙНА

      Хариулах