Давст уулыг Тувад өгсөн Монгол - Тувагийн Засгийн газрын хамтарсан комиссын тогтоол

Twitter Print
2020 оны 07-р сар 31-нд 10:57 цагт
Мэдээний зураг,

Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Засгийн газрын комисс ба Бүгд Найрамдах Тагна Тува Ард Улсын Засгийн газрын комисстой Монгол Улсын Дөрвөд аймгийн Зүүнхангай сумын Хүйс хэмээх газарт хоёр улсын хил хязгаарыг тогтоох тухай хамтран хуралдаж зөвшөөрөлдсөн Хорин хоёрдугаар оны зургаан сарын хоёрны өдрийн Нэгдүгээр тогтоол.

(1911 оноос эхэлсэн "Олноо өргөгдсөн" хэмээх тооллыг 1924 оноос "Монгол улсын" тоолол хэмээн нэрлэж байсан учир 22-р он бол 1932 он болно, А.Г).

СОНССОН НЬ: Тагна Тува Ард Улс ба Монгол Ард Улсын хоорондын зөрчилдөөн бүхий хил хязгаарын асуудлын гол бодлогыг баримтлан хэрэг дээр таслахыг хэлэлцээд ТОГТООСОН НЬ:

Хувьсгалт хоёр улсын Засгийн газраас тус тусын комисст олгосон зааврын гол бодлогыг баримтлан үзээд тус тусын комиссын санал, бодлого лугаа сайтар танилцаад Монгол Улсын комиссын санал бодлогыг үндсэндээ зүйтэй хэмээн зөвшөөрөн ХЭЛЭЛЦСЭН НЬ:

1. Давст уул болвоос Тагна Тува Ард Улсын давсны асуудлыг хангах ганц газар болох тул Тагна Тува Ард Улсын нутаг дэвсгэрт оруулав.

2. Монгол Улсын хил хязгаарын оршин суугаа ардуудад Давст уулын давсыг үнэ түрээсгүйгээр авч, өөрийн хэрэглэгдэхүүнийг хангах эрхийг олгов.

3. Усуб (Увс) нуурын зүүн өмнө этгээдэд буй зөрчилдөөн бүхий дөрвөлжин хэсэг газрыг нь хойд ба өмнө хоёр тэгш болгон хилийг Ахар уулын баруун өмнө өврөөр олсыг тааруулан Нисгэ уулын орой хүртэл татаж, энэхүү дөрвөлжин газрын хойд талыг нь Тагна Улсын дэвсгэр нутагт оруулах ба өмнө тал болвоос Монгол Улсын харьяат Баруун Төрөл нуурын сангийн тариалангийн ажлыг өргөтгөн хөгжүүлэх явдалд онц холбогдол бүхий болох учраас Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт оруулав.

4. Бусад баруун зүгээс эхлэн зүүн зүгийг чиглэн буй зөрчилдөөн бүхий газруудыг үндсэн дээрээ дундуураар хуваарилж гүйцэтгэхийн дээр дараа хоёр комиссын хурал дээр хилийн шугамуудыг татах газрын нэрсийг хэлэлцэхээр тогтов.

5. Хилийн шугамыг татаж гүйцэтгэхдээ уулын орой, даваа, горхи, нуур, гол зэргийг баримтлах ба хэрэв эдгээр зүйл үгүй болох аваас тусгай хилийн тэмдэгүүдийг тавьж гүйцэтгэхээр болов.

6. Энэхүү тогтоолыг хоёр улсын Засгийн газраас баталсны дараа хуулийн хүчин бүхий болмой.

Монгол Улсын Засгийн газрын комиссын дарга, гишүүд

Тагна Тува Улсын Засгийн газрын комиссын дарга, гишүүд

гэжээ.

Улмаар 1932 оны 8-р сарын 12-нд Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын Зөвлөлийн наймдугаар хурал хуралдаж, Давст уулыг Тува улсад өгөх тухай Пэлжидийн Гэндэнгийн Засгийн газрын шийдвэрийг баталжээ.

БНМАУ-ын САЙД НАРЫН ЗӨВЛӨЛИЙН НАЙМДУГААР ХУРЛЫН ТОГТООЛ /1932 оны 8-р сарын 12/.

22 оны 8 сарын 12-ны өдөр (дээр дурдсанаар Монгол улсын 22-р он бол аргын тооллын 1932 он юм, А.Г)

Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын Зөвлөлийн 8 дугаар хурлын тогтоол

1. СОНССОН НЬ:

Үүний урьд Засгийн газраас Тува Улстай хил хязгаар холбогдсон хэргийг нэг тийш болгон гүйцэтгүүлэхээр томилогдсон Тусгай комиссын дарга Цэенрэгзэнгээс тус хоёр улсын Засгийн газрын томилогдсон комиссууд нийлж, энэ тухай тогтоосныг илтгэв.

ХЭЛЭЛЦЭЭД:

1. Тус Монгол ба Тува хоёр улсын тусгай томилогдсон комиссуудаас хамтран нийлж, уул хил хязгаарын газар нутгийн зөрчилдөөн бүхий асуудлыг таслан шийдвэрлэсэн нэг, хоёр, гуравдугаар хурлын тогтоолууд нь үндсэндээ зүйтэй болсон тул ёсоор болгон баталж, зохих газар явуулж гүйцэтгүүлэхийг Гадаад яамнаа даалгахаас гадна орон нутгийн захиргааны газруудад зарлаж, мөнхүү шинэчлэн хуваасан хил хязгаарын овоо тэмдгийг босгож тодорхой болгон гүйцэтгүүлэх явдлыг Захирах байгуулах газарт даалган гүйцэтгүүлсүгэй.

2. Эдгээр хил хязгаарын тухай томилогдсон комисс болвоос гагцхүү хил хязгаарын зөрчилдөөн бүхий газрыг хуваарилан таслахаас бус хоёр этгээдийн газар нутгийг эдлэх тухай хэлэлцэх явдал үгүй болох тул тус комиссын энэ тухай гаргасан дөрөвдүгээр хурлын тогтоолыг хэрэгсэхгүй болгон, хоёр улсаас жич тогтоовоос зохих учир Гадаад яамнаас Тува Улсын Засгийн газартай харилцан гүйцэтгүүлэхээр тогтов.

ТОВЧ ТАЙЛБАР:

1926 онд Монгол, Тувагийн Засгийн газрын хооронд найрамдлын холбоо байгуулах тухай гэрээний 6-р зүйлд хоёр улсын хилийг албан ёсоор тогтоох талаар тусгажээ. Энэ дагуу 1930 онд хоёр улсын хилийг тогтоох үед санал зөрүүтэй байсан газрын нэг нь Давст уул байв. 1932 онд хоёр улсын хил тогтоох комисс дахин хуралдаж, Давст уулыг Тува улсад харьяалуулах тогтоол гаргажээ. Энэ тогтоолыг БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн 1932 оны 8-р хурлын тогтоолын 1-р зүйлд "...хил хязгаарын газар нутгийн зөрчилдөөн бүхий асуудлыг таслан шийдвэрлэсэн нэг, хоёр, гуравдугаар хурлын тогтоолууд нь үндсэндээ зүйтэй болсон тул ёсоор болгон баталж.." гэснээр хүчин төгөлдөр болжээ.

Давст уулыг Тувад харьяалуулах анхны шийдвэр ингэж гарчээ.

1. Давст уулыг Тувад өгсөн Монгол-Тувагийн Засгийн газрын хамтарсан хилийн комиссын тогтоол. 1932 оны 6-р сарын 02. 

2. Давст уулыг Тувад өгсөн Монгол-Тувагийн Засгийн газрын хамтарсан хилийн комиссын тогтоол. 1932 оны 6-р сарын 02.

3. Давст уулыг Тува улсад өгөх тухай Пэлжидийн Гэндэнгийн Засгийн газрын шийдвэрийг баталсан БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн наймдугаар хурлын тогтоол. 1932 оны 8-р сарын 12.

А.Ганпүрэв

Эх сурвалж: 

-Үндэсний Төв архив ф.1, д.2, хн.451, т. 48, 50, 52, хн.460, т.32.

-Засгийн газрын архив x.2, д.1, хн.19, хуудас 157.

-Хөрвүүлэг, архивийн хуулбарыг Ч.Xүрэлбаатараас авав.

 

Энэ мэдээ танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай сайт танд таалагдаж байвал LIKE хийгээрэй. Танд баярлалаа.
    АНХААР! Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд www.mongolcom.mn хариуцлага хүлээхгүй.